Pravni blog

RODITELJSKO PRAVO – II DEO

U vršenju roditeljskog prava, roditelji imaju određena ograničenja. Ranije je preovladavalo mišljenje da država nema prava da se meša u porodične odnose.

U savremenom pravnom sistemu, dete je u centru porodičnih odnosa, te se zbog najboljeg interesa deteta i zaštite njegovih prava, ograničava i pooštrava odgovornost roditelja u vršenju roditeljskog prava.
Prirodno je da roditelji vole svoju decu i da se na najbolji način brinu o interesima i pravima deteta, međutim, postoje i oni roditelji koji nisu sposobni da se na najbolji način staraju o podizanju i vaspitanju svoje dece, odnosno slučajevi u kojima roditelji grubo zanemaruju ili zloupotrebljavaju svoje dete. Država u tim slučajevima štiti decu od takvih roditelja i preduzima odgovarajuće mere.
Ovlašćenja u našem pravnom sistemu imaju organ starateljstva i sud. Organ starateljstva preduzima mere nadzora, koje mogu biti:
  • preventivni nadzor: koji se vrši preko centra za socijalni rad, a odnosi se na situacije kad posledica vršenja roditeljskog prava još nije nastala, npr. roditelji ne mogu da se odluče o izboru škole, slobodnim aktivnostima, društvu deteta, i sl. Zatim, situacije kada organ starateljstva daje saglasnost na određene pravne poslove koje roditelji preuzimaju na osnovu vršenja roditeljskog prava, a odnose se na dete, npr. upravljanje imovinom deteta, određivanje ličnog imena deteta i sl.
Roditelji se zahtevom obraćaju organu starateljstva za obavljanje preventivnog nadzora.
Ukoliko organ starateljstva ne može da donese odgovarajuću odluku, odluka će pripasti sudu.
  • korektivni nadzor: organ starateljstva donosi odluke kojima korigure roditelje u vršenju roditeljskog prava:
  • upozorava roditelje na nedostatke u vršenju roditeljskog prava;
  • upućuje roditelje na razgovor u porodično savetovalište ili ustanovu specijalizovanu za posredovanje u porodičnim odnosima;
  • polaganje računa roditelja o upravljanju imovinom deteta;
  • pokretanje sudskih postupaka protiv roditelja, i tada ulogu odlučivanja ima sud.
Sud preduzima mere ograničenja vršenja roditeljskog prava. Najstrožija porodičnopravna sankcija jeste lišenje roditeljskog prava. Postoji:
  • Potpuno lišenje roditeljskog prava:
  1. Zloupotreba prava– kada roditelji svojim aktivnim delovanjem ugrožavaju osnovna prava deteta na njegov nesmetani fizički i psihički i intelektualni razvoj.
Porodični zakon navodi primere (exempli causa):
-ako fizički, seksualno ili emocionalno zlostavlja dete;
-ako izrabljuje dete prisiljavajući ga na preterani rad, ili rad koji ugrožava moral, zdravlje ili obrazovanje deteta, odnosno rad koji je zabranjen zakonom;
-ako podstiče dete na vršenje krivičnih dela;
-ako navikava dete na odavanje rđavim sklonostima;
-ako na dr. način zloupotrebljava prava iz sadržine roditeljskog prava.
  1. Grubo zanemarivanje roditeljskih dužnosti– kada roditelji ne vrše roditeljsko pravo prema detetu.
      Zakonom su navedeni primeri:
-ako je napustio dete;
-ako se uopšte ne stara o detetu sa kojim živi;
-ako izbegava da izdržava dete ili da održava lične odnose sa detetom sa kojim ne živi, tj. ako sprečava održavanje ličnih odnosa deteta i roditelja sa kojim dete ne živi;
-ako sa namerom i neopravdano izbegava da stvori uslove za život sa detetom koje se nalazi u ustanovi socijalne zaštite ;
-ako na drugi način grubo zanemaruje dužnosti iz sadržine roditeljskog prava.
  • Delimično lišenje roditeljskog prava:
U ovom slučaju roditelj nastavlja da obavlja roditeljska prava koja mu nisu oduzeta odlukom suda, ima dva slučaja:
  1. delimično lišenje prava roditelja koji vrši roditeljsko pravo- sud ga može lišiti prava na čuvanje i vaspitanje, podizanje, obrazovanje i zastupanje detetom kao i na upravljanje i raspolaganje imovinom deteta.
  1. delimično lišenje prava roditelja koji ne vrši roditeljsko pravo- roditelj može biti lišen prava da održava lične kontakte sa detetom i prava na odlučivanje o pitanjima koja bitno utiču na život deteta.
Odluku o delimičnom lišenju roditeljskog prava se donosi na neodređeno vreme.
Ukoliko su oba roditelja delimično lišena u pogledu istih prava, detetu se mora postaviti privremeni staratelj, koji će odlučivati o tim pravima, a po potrebi dete se može zbrinuti u drugoj hraniteljskoj porodici ili socijalnoj ustanovi. Ova odluka se upisuje u matičnu knjigu rođenih deteta.
Kad prestanu razlozi za lišenje roditeljskih prava, roditeljima se može vratiti vršenje roditeljskog prava. Za to se podiže tužba. To mogu učiniti: roditelji, dete, javni tužilac i organ starateljstva. Odluka suda se takođe beleži u matičnu knjigu rođenih.
Konačno, roditeljsko pravo prestaje prema detetu kada dete navrši 18. godina života. Izuzetno, roditeljsko pravo može prestati i ranije, kada dete iz razloga zaključenja braka ili roditeljstva (emancipacije) dobije punu poslovnu sposobnost. Takođe, može doći i do produžetka roditeljskog prava, u slučaju bolesti ili smetnji u psihofizičkom razvoju deteta ili kada dete nije sposobno da se stara samo o sebi i svojim interesima ili svojim postupcima ugrožava iste.
Ovo se razlikuje od produžetka roditeljskih obaveza- da roditelji brinu i o svojoj punoletnoj deci u vreme redovnog studiranja, a najkasnije navršetkom 26. godine života deteta, kao i u slučaju gubitka zaposlenja, lošeg zdravstvenog stanja deteta ili drugih razloga.
Sva roditeljska prava, dužnosti i ograničenja postoje u potrebnoj meri sa ciljem za normalan  razvoj deteta.

Izvori:

Autor:

Nataša Stančev, Bachelor of Laws

Nataša Stančev, Bachelor of Laws

Mentor / Law blogger

BIO

Nataša Stančev je rođena 1991. Godine u Beogradu. Završila je srednju “Pravno-poslovnu školu” u Beogradu, smer- pravni tehničar. Nakon toga, upisala je Pravni fakultet Univerziteta Union u Beogradu, koji je uspešno završila.

Obavljala je različite stručne prakse u sudovima  i stekla  praktična znanja iz raznih grana prava, te je pohvaljivana od strane sudija i advokata.Najviše je interesuje krivično, građansko i porodično pravo.

Završila je kurs za elektronsku pravnu bazu Paragraf lex. Govori engleski jezik,a se služi i španskim. Praktikuje Kundalini jogu, voli da putuje, i voli modu.


Nataša Stančev was born in 1991 in Belgrade. She finished “Law and business high School” in Belgrade. After that, she enrolled at the Faculty of Law of the Union University in Belgrade, which is brining to the ends.

She has conducted various professional practices in the courts and acquired practical knowledge in various fields of law, where she praised by judges and lawyers. She is most interested in criminal, civil and family law.

BLOG

Forum, koji je organizovao Business Info Group, uz podršku National Endowment for Democracy, održan je 05.12.2018. godine, u Envoy Conference ...
[...]
U cilju usaglašavanja našeg pravnog sistema sa pravnim sistemima zemalja članica Evropske Unije, utemeljen je novi institut u pravnom sistemu ...
[...]
Protivpravnost je protivljenje ljudskog ponašanja bilo kojoj pravnoj normi. Ona je zajednički element svim kažnjivim ponašanjima za koja je propisana ...
[...]
Rehabilitacija je postupak uspostavljanja ranijeg statusa neosuđivanog građanina Republike Srbije, koji je osuđeno lice imalo pre krivične osude. Izvršenjem kazne ...
[...]
Pravo na porodiljsko odsustvo i odsustvo radi nege deteta stiču zaposlene žene, po ugovoru o radu. Ova dva odsustva se ...
[...]
Saobraćajni prekršaji su vrsta prestupa koje poznaje naše pravo, koji su regulisani Zakonom o bezbednosti saobraćaja na putevima i Zakonom ...
[...]
Prilikom vođenja postupka, neophodna je, pored nezavisnosti i stručnosti i objektivnost, odnosno nepristrasnost sudija. Od sudije se traži da u ...
[...]
Advokat je dužan da svoju profesiju obavlja savesno, brižljivo, odlučno, blagovremeno, sa iskrenošću prema klijentu, uz punu posvećenost slučaju koji ...
[...]
U vršenju roditeljskog prava, roditelji imaju određena ograničenja. Ranije je preovladavalo mišljenje da država nema prava da se meša u ...
[...]
U našem pravnom sistemu, bračna zajednica jeste zajednica života žene i muškarca, koja je uređena Porodičnim zakonom. Bračna zajednica, odnosno ...
[...]


*Napomena: Tekstovi u okviru Projekta Prav(n)e stvari na prav(n)om mestu, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda, ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Nataša Stančev.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.