Pravni blog

NAKNADA ŠTETE USLED POVREDE PRAVA INTELEKTUALNE SVOJINE

Naknada štete je zakonom propisana obaveza da „ (…) ko drugome prouzrokuje štetu dužan je naknaditi je, ukoliko ne dokaže da je šteta nastala bez njegove krivice“.[1] Šteta se može podeliti na stvarnu tj. običnu štetu ili izgubljenu dobit (tzv. pretpostavljena šteta), kao i na materijalnu (u smislu umanjenja vrednosti dobra koje je oštećeno) ili nematerijalnu (u smislu duševnog bola, povrede časti, ugleda i sl.). Štetu je moguće nadoknaditi u novcu ili u nekoj određenoj (ne)činidbi kako bi se uspostavilo pređašnje stanje, dakle, stanje pre štete, ukoliko je to u određenom slučaju moguće. Šteta može biti prouzrokovana sa namerom (umišljajem) ili iz nehata, tako da sve okolnosti slučaja moraju se uzeti u obzir prilikom procene nastale štete. Kada se govori o pravima intelektualne svojine, koja mogu biti podeljena na imovinska i moralna, može se govoriti i o povredi imovinskih i o povredi moralnih prava. Takođe, potrebno je razgraničiti da li je titular prava intelektualne svojine fizičko ili pravno lice. Fizičko lice može da pretrpi povredu i imovinskih i moralnih prava[2], dok je kod pravnih lica konotacija za povredu imovinskih prava očigledna, a u pogledu povrede moralnih prava odnosno naknade nematerijalne štete se javljaju određene nedoumice i dileme u kojim situacijama je moguće da pravno lice zahteva naknadu nematerijalne štete što joj po logici stvari nije svojstveno, jer pravno lice ne može da podnosi duševni bol. Pravo na naknadu materijalne štete bi se moglo tražiti u slučajevima nelojalne konkurencije [3], što je regulisano Zakonom o trgovini Republike Srbije.[4]
Kako se ustupanje imovinskih prava titualara vrši putem ugovora, onda je najčešće ugovorom regulisano i pitanje naknade štete. Naknada štete se može potraživati u sudskom postupku i najčešće je to u građanskoj parnici, iako povreda prava intelektualne svojine nije izuzeta ni sa krivičnog aspekta. U slučaju da sud u krivičnom postupku utvrdi postojanje krivičnog dela protiv intelektualne svojine[5], oštećena strana može u građanskom postupku pred sudom potraživati naknadu štete usled povrede svog prava.

Prilikom odmeravanja visine naknade štete, ( u slučaju materijalne štete je lakše utvrditi), kod nematerijalne štete sud uzima u obzir i eventualni doprinos oštećenog u nastanku štete. Ukoliko je povreda imovinskog prava autora učinjena namerno ili sa krajnjom nepažnjom, oštećeno lice usled povrede imovinskog prava može umesto naknade štete zahtevati iznos do trostrukog iznosa uobičajene naknade koju bi primio za konkretni oblik korišćenja predmeta zaštite[6], s tim da autorsko pravo kao i pravo srodno autorskom ne može biti predmet prinudnog izvršenja. Sa druge strane, izricanje privremenih mera u ovim slučajevima nije neuobičajeno ukoliko postoji opasnost da na određenom pravu nastane nenadoknadiva šteta (što je iznova predmet posebnog dokazivanja i procene) ili da je to potrebno u cilju obezbeđenja dokaza.

Naknada za prouzrokovanu štetu zastareva po opštim pravilima Zakona o obligacionim odnosima. Rokovi u kojima se može podići tužba su period od tri godine od kada je oštećeni saznao za štetu i za lice koje je štetu pričinilo, a potraživanje naknade štete konačno zastareva u periodu od pet godina od dana nastanka štete.


IZVORI:
Jotanović Radenko, Novčana naknada pojedinih vidova nematerijalne štete za pretrpljene duševne bolove, stručni članak, dostupno na: http://www.spmisao.rs/wp-content/uploads/2012/02/jotanovic12.pdf
Simić Stefan, Sudska zaštita prava intelektualne svojine u Republici Srbiji, dostupno na: https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0352-3713/2015/0352-37131503047S.pdf
Besarović Vesna, Nove tendencije u razvoju zaštite prava intelektualne svojine, stručni članak, dostupno na: http://anali.ius.bg.ac.rs/A2007-1/pdf/Anali%202007-1%20str%20044-068.pdf
Zakoni:
Krivični zakonik Republike Srbije (“Sl. glasnik RS”, br. 85/2005, 88/2005 – ispr., 107/2005 – ispr., 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014 i 94/2016)
Zakon o autorskom i srodnim pravima (“Sl. glasnik RS”, br. 104/2009, 99/2011, 119/2012 i 29/2016 – odluka US)
Zakon o obligacionim odnosima (“Sl. list SFRJ”, br. 29/78, 39/85, 45/89 – odluka USJ i 57/89, “Sl. list SRJ”, br. 31/93 i “Sl. list SCG”, br. 1/2003 – Ustavna povelja)
[1] Član 154. stav 1.  Zakona o obligacionim odnosima
[2] „Moralna prava autora se tiču povrede intelektualne ličnosti autora“ – Jotanović Radenko, Novčana naknada pojedinih vidova nematerijalne štete za pretrpljene duševne bolove, Naknada za duševne bolove zbog povrede moralnih prava autora, str 135
[3] Na primer, iznošenje neistinitih tvrdnji radi narušavanja ugleda konkurenta, zatim otežavanje poslovanja konkurenta na tržištu i sl.
[4] Član 50a stav 2 Zakona o trgovini
[5] Krivični zakonik Republike Srbije poznaje sledeća krivična dela protiv intelektualne svojine (čl 198-202): povreda moralnih prava autora i interpretatora, neovlašćeno iskorišćavanje autorskog dela ili predmeta srodnog prava, neovlašćeno uklanjanje ili menjanje elektronske informacije o autorskom i srodnim pravima, povreda pronalazačkog prava, neovlašćeno korišćenje tuđeg dizajna;
[6] Kod prava žiga, ovaj trostruki iznos se računa prema uobičajenoj licencnoj naknadi koju bi oštećeni primio za korišćenje tog prava.


Autor teksta:

Aleksandra Burić

Aleksandra Burić

Law blogger

BIO

Rođena sam 1986. godine u Beogradu. Diplomirala sam na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2011. godine na smeru za privredno pravo. Pripravnički staž sam odradila u advokatskoj kancelariji Janković, Popović, Mitić o.a.d. i Privrednom sudu u Beogradu. Nakon položenog pravosudnog ispita 2013. godine, zaposlila sam se kao pravni asistent u privrednom društvu koje se bavi informacionim tehnologijama gde i danas radim.

Tokom studija sam učestvovala u raznim vannastavnim aktivnostima i to na pravnoj klinici za obligaciono pravo pružanjem pravne pomoći kod povrede ugovora i naknade štete, pripremama za međunarodno studentsko takmičenje iz međunarodne prodaje robe kao i u pisanju eseja na međunarodnom takmičenju iz oblasti privrednog prava na temu spajanja i pripajanja privrednih društava. Kao nagradu za svoj rad, dobila sam tromesečnu praksu u jednoj poznatoj advokatskoj kancelariji u Beogradu. Bila sam i učesnik na brojnim seminarima i konferencijama iz oblasti prava intelektualne svojine i arbitražnog prava.

Govorim engleski, nemački i španski jezik. Moji hobiji su sviranje klavira, čitanje i učenje stranih jezika. Udata sam i imam dvoje dece.


I was born in 1986 in Belgrade. I graduated from the Faculty of Law University of Belgrade in 2011 at business law department. I had my internship within the law office Janković, Popović, Mitić o.a.d. and Commercial Court in Belgrade. After I had passed bar exam in 2013, I was employed as legal assistant by an IT company where I work today.

During my studies, I participated in various extracurricular activities such as participation in legal clinic for obligation law regarding provision of legal help on contract breach issues and damages, preparation for international students’ competition related to international sale of goods as well as participation in international business law competition on topic – Mergers and acquisitions. Therefore, I was awarded with three months’ practice within a well-known law office in Belgrade. I also participated in seminars and conferences related to intellectual property law and arbitration law.

I speak English, German and Spanish. My hobbies are playing the piano, reading and learning foreign languages. I am married and have two children.

BLOG

Naknada štete je zakonom propisana obaveza da „ (...) ko drugome prouzrokuje štetu dužan je naknaditi je, ukoliko ne dokaže ...
[...]
Pravo konkurencije[1] je postojanje prava više učesnika da na tržištu nude zamenljive proizvode ili usluge (tzv. supstitute)[2], uz postojanje odnosa ...
[...]
Medijacija je vansudsko posredovanje između dve strane u slučaju spora od strane neutralnog (trećeg) lica. Medijacija se sa arbitražom izdvojila ...
[...]
Sa razvojem digitalizacije i ubrzanim tehnološkim razvojem javila se potreba da se ujedno smanji i količina papirne dokumentacije koja neminovno ...
[...]
Usluge „na oblaku“ (eng. CLOUD services) postaju sve rasprostranjenije sa razvojem tehnologije i digitalizacije i sveprisutne su u svakodnevnom životu ...
[...]
Dizajn je spoljašnji, estetski izgled nekog proizvoda predstavljen u dvodimenzionalnom (uzorak) ili trodimenzionalnom (model) obliku. Ono po čemu je pravo ...
[...]
Nova Uredba Evropske Unije o opštoj zaštiti podataka o ličnosti (u daljem tekstu: Uredba) bi trebalo da stupi na snagu ...
[...]
Ugovor se uopšteno definiše kao saglasnost volja dveju strana na neko davanje, činjenje, nečinjenje ili trpljenje. Ugovori kao takvi su ...
[...]
Kontekst digitalizacije autorskih prava Digitalizacija je uopšteno termin koji se u današnjoj komunikaciji sve češće upotrebljava i može se definisati ...
[...]
Žig vs brend Zakon o žigovima Republike Srbije ("Sl. glasnik RS", br. 104/2009 i 10/2013) u članu 1(2) određuje žig ...
[...]


PRATITE NAS NA INSTAGRAMU: kliknite ovde.
PRATITE NAS NA FACEBOOK-U: kliknite ovde.


*Napomena: Tekstovi u okviru projekta, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda, ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.

Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Aleksandra Burić.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.