Pravni blog

LEGALIZACIJA SRAZMERNOG PLAĆANJA MUŠKARACA I ŽENA – POLOŽAJ ŽENA NA ISLANDU I U SRBIJI

Zbog čega Island? Island je zemlja koja je prva počela da se bavi rodnim problemom na globalnom nivou, tačnije nivou čitave države i javnih ustanova. Već devetu godinu zaredom proglašena je vodećom zemljom u borbi za jednakost polova od strane Svetskog ekonomskog foruma. Neki joj pripisuju epitet  feminističke zemlje br. 1 na svetu.

Kratko upoznavanje sa državnim uređenjem Islanda bi izgledalo ovako:

Island[1] je republika sa parlamentarnom vladom koja broji svega 300.000 stanovnika, od čega skoro 5% čine strani državljani.

Pravni sistem Islanda nalazi se pod značajnim uticajem pravnih sistema Nordijskih država, medju kojima se posebno izdvaja Danska. Na snazi, danas je Ustav iz 1944.godine, koji je pretrpeo izmene i dopune više puta od tada. Podela vlasti je veoma slična našem modelu. Vlast se takodje deli na: zakonodavnu, izvršnu i sudsku, s tim što unutrašnja organizacija organa koji predstavljaju svaku od grana jeste drugačije postavljena nego kod nas. Bitno je istaći i to da pravni sistem Islanda nije common law, već je i kod njih zastupljena recepcija Rimskog prava, pa se tako pojavljuju kao civil law pravni sistem.

„Island[2] je, usvajanjem novog zakona u parlamentu u kojem 50 odsto poslanika čine žene, postao prva država na svetu u kojoj muškarci i žene moraju da budu jednako plaćeni.”

Takodje, ova zemlja je proglašena za “Najbolje mesto na svetu za život žena.” Primer koji će dati jasniju sliku je taj što se Velika Britanija kao oličenje moderne civilazije nalazi tek na 24. mestu ove liste. Generalno govoreći zemlje krajnjeg severa Evrope nalaze se na vrhu margine kada je u pitanju ostvarenje ideje jednakosti polova. Zanimljiv je i podatak da im se na tom putu prudružila i jedna zemlja Afrike – Ruanda.

Osnovna ideja Zakona[3] koji je stupio na snagu prvog dana 2018. godine, je da: Kompanije i ustanove javnog sektora koje broje minimum 25 zaposlenih moraju posedovati određenu vrstu sertifikata koji će im izdati Vlada I koji će biti neka vrsta garantije jednakog plaćanja muškaraca i žena zaposlenih na navedenim mestima.

Oni koji se budu ogrešili o ovaj Zakon snosice troškove kazne. Donošenjem ovog zakona, Island je napravio veliki korak unapred kada je reč o ekvivalentnosti plaćanja osoba različitog pola. Na ovaj način Island je želeo da pokaže da se posao sproveden do kraja mora podjednako ceniti, bez obzira da li ga je preduzeo i izvršio muškarac ili osoba ženskog pola, kao i da se ovim putem stane na kraj platnoj razuđenosti koja je postojala godinama unazad.

Počeci rodne nejednakosti sežu daleko u prošlost, ali su posledice i danas i više nego vidljive. U koliko napravimo paralelu sa Srbijom, videćemo da je u pitanju jedna vrsta grube nesrazmere. Naime, Srbija je jedna od vodećih zemalja u odnosu na zemlje EU kada govorimo o rodnoj neravnopravnosti.

 “Dok[4] su žene manjinski zastupljene u kategoriji preduzetnika, samozaposlenih
i rukovodilaca, one čine većinu pripadnika jedne druge grupe na tržištu rada,
koju karakteriše izrazito nepovoljan položaj. Reč je o takozvanim pomažućim
članovima u porodičnom poslu, koji najčešće obavljaju rad izvan sfere formal-
nog tržišta rada (bez ugovora) i bez novčane nadoknade.”
RODNE NEJEDNAKOSTI NA TRŽIŠTU RADA U SRBIJI (PDF Download Available). Available from: https://www.researchgate.net/publication/294907339_RODNE_NEJEDNAKOSTI_NA_TRZISTU_RADA_U_SRBIJI [accessed Feb 24 2018].

*Razlika u platama između muškaraca i žena porasla je na 16,4 % u 2013. godini u evrozoni, prema podacima koje je objavio Evropske statističke službe Eurostat. U Estoniji je najveća razlika u platama i dostiže 29,9 % u 2013. godini.

Dok podaci[5] u III kvartalu 2017. godine  koji se tiču stope nezaposlenosti u RS navode stopu od 12,9%, koji nam ne pokazuje detaljni uvid u to koliko procenata čine osobe ženskog/ muškog pola.

Kod nas je 2009. godine na snagu stupio Zakon o ravnopravnosti polova, koji je nakon toga povučen. Smatra se da je Zakon bio nedorečen tj. da nije u potpunosti obuhvatao materiju koju je regulisao.  Smatra se da bi novi Zakon[6] o rodnoj ravnopravnosti trebao da bude donet do kraja 2018.godine. Naime predlog novog Zakona je završen, I prenećemo pojedine odredbe koje su u njemu sadržane.

Tako naprimer član 4[7] opširno govori o tome šta se smatra rodnom diskriminacijom:

Rodno zasnovana diskriminacija (u daljem tekstu: rodna diskriminacija) jeste svako razlikovanje, nejednako postupanje, odnosno propuštanje (isključivanje, ograničavanje ili davanje prvenstva), na otvoren ili prikriven način, u odnosu na lica ili grupe lica, kao i članove njihovih porodica ili njima bliska lica, zasnovano na polu odnosno rodu, u političkom, obrazovnom, ekonomskom, socijalnom, kulturnom, sportskom i drugim sferama društvenog života…

U okviru nacrta izložene su I Nacionalna strategija za rodnu ravnopravnost – član 11[8] I Akcioni plan za sprovođenje strategije – član 12[9].

Član 23[10] govori o Strukturi organa upravljanja I organa nadzora u organima javne vlasti.

Član 28[11] glasi: Zabranjen je otkaz, odnosno raskid radnog odnosa od strane poslodavca, odnosno organa javne vlasti, kao i proglašavanje zaposlenog za višak po osnovu pola, trudnoće, porodiljskog odsustva ili odsustva sa rada radi nege deteta i odsustva sa rada radi posebne nege deteta, kao i zbog pokrenutog postupka za zaštitu od diskriminacije, uznemiravanja, seksualnog uznemiravanja i seksualnog ucenjivanja na osnovu pola odnosno roda.

Pored člana 28, možda sama srž nacrta jeste I član 31[12] koji upravo govori o jednakosti plaćanja (Zabrana nejednake zarade za isti rad ili rad jednake vrednosti) I glasi:

Rodna diskriminacija postoji kada se za isti rad ili rad jednake vrednosti isplaćuje veća, odnosno manja plata, odnosno zarada i druga naknada za rad, u zavisnosti od toga kom polu pripada zaposleni i radno angažovani.

Prilikom određivanja visine primanja iz stava 1. ovog člana sistematizacija poslova, odnosno radnih mesta, mora biti zasnovana na istim kriterijumima za žene i muškarce, i uređena tako da isključuje rodnu diskriminaciju.

Nacrt Zakona[13] veoma opširno i obuhvatno govori o rodnoj diskriminaciji, njenoj zabrani, vršenju nadzora, jednakim mogućnostima koje se u različitim sferama moraju pružiti I biti podjednako dostupne za oba pola, pravu žena da odlučuju tj. vrše svoje pravo na rađanje, planiranje potomstva, informacije koje će im tom prilikom biti neophodne I lako dostupne, kaznama sa kojima će biti suočeni oni koji se ogreše o pojedine odredbe ovog Zakona, u koliko bude stupio na snagu.

“Na[14] osnovu predočenih podataka može se zaključiti da, iako je u poslednjem peto-
godišnjem periodu postignut određeni napredak, rodne ekonomske nejednakosti
ostaju i dalje veoma izražene. One se manifestuju preko niže aktivnosti i zaposle-
nosti žena, nejednakih nagrada za obavljeni rad i slabijih mogućnosti za napredo-
vanje žena na položaje ekonomske moći i odlučivanja. U posebno nepovoljnom
položaju nalaze se žene iz marginalizovanih društvenih grupa. Njihov položaj na
tržištu rada je istovremeno nepovoljniji u odnosu na muškarce iz njihove referen-
tne grupe, kao i u odnosu na žene iz opšte populacije.”
RODNE NEJEDNAKOSTI NA TRŽIŠTU RADA U SRBIJI (PDF Download Available). Available from: https://www.researchgate.net/publication/294907339_RODNE_NEJEDNAKOSTI_NA_TRZISTU_RADA_U_SRBIJI [accessed Feb 24 2018].

Nakon svih izloženih informacija, ostaje nam jedino da težimo ostvarenju I postavljanju nekih novih principa koji će biti osnova za neko bolje sutra. Da pokušamo da etiketa “žena” ne bude više korišćena kao pokazatelj  niže vrednosti I slabijih mogućnosti. Takođe, da sve novorođene devojčice ne budu odmah po rođenju svrstane u veoma grubu I nepovoljnu statistiku koja važi na ovim prostorima I ne postanu još jedan od procenata koji će ih targetirati kao osobe niže vrednosti.


Izvori i literatura:

Linkovi:

[14] https://www.researchgate.net/publication/294907339_RODNE_NEJEDNAKOSTI_NA_TRZISTU_RADA_U_SRBIJI


Autor teksta:

Marija Mijajlović

Marija Mijajlović

Mentor / Law blogger

BIO

Rodjena je 28. avgusta 1996. godine u Beogradu. Osnovno i srednjoškolsko obrazovanje završila je u Beogradu.
Veoma rano otkriva svoj talenat za pisanje i počinje da ga unapredjuje. Učestvovala je na mnogim takmičenjima u pisanju poezije i proze i prolazila zapaženo. Tokom srednje škole počinje da se interesuje za novinarstvo kojim se kratko bavila u jednoj novinarskoj školi paralelno sa srednjom školom koju je pohadjala. Pred početak studija otkriva svoju drugu ljubav- pravo. Danas studira na redovnim osnovnim studijama Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Želja joj je da jednog dana ostvari uspeh na polju advokature.

Ljubitelj je putovanja, knjiga, pisanja, životinja, kafe.

BLOG

Uprkos postojanju mehanizama koji suže borbi protiv korupcije u zdravstvenom sistemu Srbije, ona je i dalje široko zastupljena i prisutna, ...
[...]
Zbog čega Island? Island je zemlja koja je prva počela da se bavi rodnim problemom na globalnom nivou, tačnije nivou ...
[...]
Trend odlaska naših državljana u Sjedinjene Američke Države se nastavlja i ne jenjava već neko vreme. Mnogi koji se po ...
[...]
Izmene i dopune pomenutog Zakona nastupile su 2015. godine, i to članom 86b[1] Zakona o izmenama i dopunama Zakona o ...
[...]
Pravna i poslovna sposobnost, poslovi koje maloletnik može samostalno da sklapa(punovažni poslovi maloletnika), testamentarna sposobnost, oboriva pretpostavka...govorimo o pravnom položaju ...
[...]
Premda je naša „kuća“ locirana u jednom od najprometnijih delova Evrope, i da se nalazila kao okosnica najvažnijih puteva koji ...
[...]
Ko su žrtve trgovine ljudima?[1] Iako se neke grupe češće pojavljuju kao žrtve nego druge, činjenica je da žrtva trgovine ...
[...]
Koliko puta ste na televizijskim ekranima ugledali dete ili bebu koji su reklamirali određeni proizvod? Manipulacija i upotreba dece u ...
[...]
Rakija i vino, potencijal Srbije, Fruška Gora i plantaže groždja, pa tragom vinskih mušica u srpske porodične vinarije. Premda su ...
[...]
This content is password protected. To view it please enter your password below: Password: ...
[...]


*Napomena: Tekstovi u okviru Projekta Prav(n)e stvari na prav(n)om mestu, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda, ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.

Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Marija Mijalović.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.