Pravni blog

ELEKTRONSKI POTPIS

Posted
Sa razvojem digitalizacije i ubrzanim tehnološkim razvojem javila se potreba da se ujedno smanji i količina papirne dokumentacije koja neminovno prati svaki poslovni proces. Takođe, kako i svaki poslovni dokument prati (svojeručni) potpis ovlašćenog lica u pravnom licu ili potpis fizičkog lica, to se i sam proces vremenski usporava uz čekanje da konkretno lice potpiše dokument. U tom duhu se i ideja korišćenja elektronskog potpisa pokazala kao sasvim legitimna. U Republici Srbiji je stupio na snagu novi Zakon o elektronskom dokumentu, elektronskoj identifikaciji i uslugama od poverenja u elektronskom poslovanju („Sl. Glasnik RS“ 94/2017 ) (dalje: Zakon) koji, između ostalog, reguliše i pitanja elektronskog dokumenta, elektronskog potpisa i pečata, i uopšteno elektronskog poslovanja. Ovaj Zakon nije propis kojim se prvi put u sprsko zakonodavstvo uvodi mogućnost elektronskog potpisivanja ali jeste propis kojim se uvode neki novi pojmovi, termini a i mogućnosti za učesnike koji rade sa elektonskim dokumentima u okviru svog poslovanja.

Prema Zakonu, definicija elektronskog dokumeta je „skup podataka sastavljen od slova, brojeva, simbola, grafičkih, zvučnih i video materijala, u elektronskom obliku“, a elektronskog potpisa „skup podataka u elektronskom obliku koji su pridruženi ili logički povezani sa drugim (potpisanim) podacima u elektronskim obliku tako da se elektronskim potpisom potvrđuje integritet tih podataka i identitet potpisnika“.  Ono što je zanimljivo jeste da se regulisanjem elektronskog poslovanja, Zakon istovremeno dotiče i pitanja zaštite podataka koji se obrađuju, kao i identiteta potpisnika (član 4).[1] Još jedna novina je uvođenje elektronskog pečata za pravna lica koji bi zamenjivao pečat i svojeručni potpis ovlašćenog lica u pravnom licu, dok se elektronski potpis odnosi samo na fizička lica. Da bi se koristio elektronski potpis odnosno elektronski pečat potrebno je i povezati ga sa određenim licem i identitetom, a to se vrši pomoću elektronskog sertifikata kao vrste elektronske potvrde koje izdaje nadležni organ – jedno od sertifikacionih tela koje na osnovu dozvole nadležnog ministarstva ima pravo da izdaje potrebne elektronske sertifikate. Od malog broja ovlašćenih sertifikacionih tela mogu se izdvojiti Privredna komora Srbije i Sertifikaciono telo pri Ministarstvu unutrašnjih poslova Republike Srbije. Pri Privrednoj komori Srbije kao ovlašćenom sertifikacionom telu za izdavanje elektronskog potpisa i pečata, postupak se sprovodi popunjavanjem zahteva za izdavanje sertifikata, a takođe postoji i mogućnost opoziva istog.[2]

Postoji nekoliko nivoa na osnovu kojih se vrši elektronska identifikacija i obuhvataju osnovni, srednji i visoki nivo pouzdanosti, a podela se ogleda u stepenu poverenja u identitet lica kao i stepenu rizika zloupotrebe i neisitinog predstavljanja elektronskim putem. Vlada Republike Srbije na predlog ministarstva nadležnog za poslove telekomunikacija i informacionog društva određuje i bliže uslove na osnovu kojih se može utvrditi koji nivo pouzdanosti određena elektronska identifikacija pruža .[3] „Vidljivost“ elektronskog potpisa u elektronskoj komunikaciji (npr. putem e-mail-a) je omogućena klikom na oznaku potpisa u okviru kojeg se mogu videti detalji lica koje poseduje sertifikat za potpisivanje.

Zakonom se uvodi novi pojam usluge od poverenja ( među koje se ubrajaju izdavanje elektronskog potpisa i elektronskog pečata) a koje predstavljaju elektronske usluge kojima se olakšava poslovna aktivnost između dve ili više strana pri čemu pružalac usluge stranama garantuje verodostojnost pojedinih podataka, te se među pojedine usluge od poverenja ubrajaju i izdavanje elektronskog vremenskog žiga, elektronske dostave, autentikacije veb sajtova kao i elektronsko čuvanja dokumenata. Dalja prednost korišćenja elektronskog potpisa je i njegova prekogranična upotreba, ali se tada govori o kvalifikovanom elektronskom potpisu, gde Zakon eksplicitno nabraja koje usluge su obuhvaćene ovim pojmom. U slučaju prekogranične upotrebe kvalifikovanog elektronskog potpisa, pružanje usluge od poverenja od strane stranog pružaoca usluge treba da bude u reciprocitetu sa domaćom uslugom od poverenja u zemlji stranog pružaoca usluge, a što je regulisano potvrđenim međunarodnim sporazumom.[4] Takođe, pored zahteva za izdavanje sertifikata za kvalifikovani elektronski potpis, podnosilac zahteva pri lokalnom sertifikacionom telu Ministarstva unutrašnjih poslova potpisuje ugovor o izdavanju kvalifikovanog sertifikata na ličnoj karti sa čipom. [5] Kako je u toku usaglašavanje podzakonskih akata kojima će detaljnije biti uređeno sprovodjenje Zakona, tako da se može zaključiti da će primena elektronskog potpisa tek širiti u predstojećoj budućnosti.
Prednost elektronske komunikacije, a samim tim i elektronsko dostavljanje dokumenata sa mogućom verifikacijom pošiljaoca se ogleda i u tačnom utvrđivanju vremena kada je određeni dokument otposlat odnosno kada je primljen na odgovarajuću (elektronsku) adresu. Korišćenje elektronskog potpisa je dobrovoljno, iako bi korišćenje elektronskih prednosti u potpisivanju i pečatiranju dokumenata svakako smanjilo troškove pribavljanja velikih količina papira, kao i troškove čuvanja i skladištenja papirne dokumentacije. Dalje, elektronski potpisani dokumenti koji se čuvaju u određenoj bazi ili elektronskom magacinu bi mogli da se jednostavnije razmenjuju između nadležnih organa, pod uslovom poštovanja odredaba o zaštiti podataka o ličnosti. Problem koji bi se mogao javiti prilikom elektronskog čuvanja dokumentacije jeste oštećenje na elektronskim diskovima ili „pad“ sistema koji bi onemogućili kasniji pristup podacima. U ovim situacijama bi se najverovatnije pribeglo čuvanju podataka na više različitih „lokacija“ uz korišćenje tzv. „oblak“ usluga (eng. CLOUD) ili kreiranjem plana za slučaj nezgoda (eng. Disaster Recovery Plan), kao i eventualnom paralelnom čuvanju potpisanih dokumenata kako u elektronskoj tako i u papirnoj verziji u tranzitnom periodu prelaska na elektronsko čuvanje. Ostaje da se vidi da li će elektronsko čuvanje kao ideja zaživeti i dati očekivane rezultate, dok je zakonska obaveza čuvanja elektronskih dokumenata 10 godina od dana kada je sertifikat za elektronski potpis prestao da važi.


IZVORI:
Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srbije, dostupno na: www.mup.gov.rs
Privredna komora Srbije, dostupno na: www.pks.rs
Zakon o elektronskom dokumentu, elektronskoj identifikaciji i uslugama od poverenja u elektronskom poslovanju (Sl. Glasnik RS“ 94/2017 )
[1] U skladu sa stupanjem na snagu 25.maja 2018. godine predstojeće Uredbe EU koja se odnosi na zaštitu ličnih podataka (GDPR – General Data Protection Regulation), biće potrebno uskladiti i postojeće domaće zakonodavstvo u oblasti zaštite podataka o ličnosti
[2] Postupak izdavanja elektronskog seritfikata pri Privrednoj komori Srbije kao ovlašćenog sertifikacionog tela,dostupno na: http://www.pks.rs/Usluge.aspx?tipUslugeID=2
[3] Član 18. Zakona o elektronskom dokumentu, elektronskoj identifikaciji i uslugama od poverenja u elektronskom poslovanju („Sl. Glasnik RS“ 94/2017 )
[4] Član 40. Zakona o elektronskom dokumentu, elektronskoj identifikaciji i uslugama od poverenja u elektronskom poslovanju („Sl. Glasnik RS“ 94/2017 ); detaljnije videti: http://ca.mup.gov.rs/Postupak%20izdavanja%20elektronskih%20sertifikata%20korisnicima.pdf
[5] Primer ugovora, dostupno na :
http://ca.mup.gov.rs/Ugovor%20o%20izdavanju%20kvalifikovanog%20elektronskog%20sertifikata%20na%20licnoj%20karti%20v3.pdf


PRATITE NAS NA INSTAGRAMU: kliknite ovde.
PRATITE NAS NA FACEBOOK-U: kliknite ovde.


Autor teksta:

Aleksandra Burić

Aleksandra Burić

Law blogger

BIO

Rođena sam 1986. godine u Beogradu. Diplomirala sam na Pravnom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2011. godine na smeru za privredno pravo. Pripravnički staž sam odradila u advokatskoj kancelariji Janković, Popović, Mitić o.a.d. i Privrednom sudu u Beogradu. Nakon položenog pravosudnog ispita 2013. godine, zaposlila sam se kao pravni asistent u privrednom društvu koje se bavi informacionim tehnologijama gde i danas radim.

Tokom studija sam učestvovala u raznim vannastavnim aktivnostima i to na pravnoj klinici za obligaciono pravo pružanjem pravne pomoći kod povrede ugovora i naknade štete, pripremama za međunarodno studentsko takmičenje iz međunarodne prodaje robe kao i u pisanju eseja na međunarodnom takmičenju iz oblasti privrednog prava na temu spajanja i pripajanja privrednih društava. Kao nagradu za svoj rad, dobila sam tromesečnu praksu u jednoj poznatoj advokatskoj kancelariji u Beogradu. Bila sam i učesnik na brojnim seminarima i konferencijama iz oblasti prava intelektualne svojine i arbitražnog prava.

Govorim engleski, nemački i španski jezik. Moji hobiji su sviranje klavira, čitanje i učenje stranih jezika. Udata sam i imam dvoje dece.


I was born in 1986 in Belgrade. I graduated from the Faculty of Law University of Belgrade in 2011 at business law department. I had my internship within the law office Janković, Popović, Mitić o.a.d. and Commercial Court in Belgrade. After I had passed bar exam in 2013, I was employed as legal assistant by an IT company where I work today.

During my studies, I participated in various extracurricular activities such as participation in legal clinic for obligation law regarding provision of legal help on contract breach issues and damages, preparation for international students’ competition related to international sale of goods as well as participation in international business law competition on topic – Mergers and acquisitions. Therefore, I was awarded with three months’ practice within a well-known law office in Belgrade. I also participated in seminars and conferences related to intellectual property law and arbitration law.

I speak English, German and Spanish. My hobbies are playing the piano, reading and learning foreign languages. I am married and have two children.

BLOG

Pravo konkurencije[1] je postojanje prava više učesnika da na tržištu nude zamenljive proizvode ili usluge (tzv. supstitute)[2], uz postojanje odnosa ...
[...]
Medijacija je vansudsko posredovanje između dve strane u slučaju spora od strane neutralnog (trećeg) lica. Medijacija se sa arbitražom izdvojila ...
[...]
Sa razvojem digitalizacije i ubrzanim tehnološkim razvojem javila se potreba da se ujedno smanji i količina papirne dokumentacije koja neminovno ...
[...]
Usluge „na oblaku“ (eng. CLOUD services) postaju sve rasprostranjenije sa razvojem tehnologije i digitalizacije i sveprisutne su u svakodnevnom životu ...
[...]
Dizajn je spoljašnji, estetski izgled nekog proizvoda predstavljen u dvodimenzionalnom (uzorak) ili trodimenzionalnom (model) obliku. Ono po čemu je pravo ...
[...]
Nova Uredba Evropske Unije o opštoj zaštiti podataka o ličnosti (u daljem tekstu: Uredba) bi trebalo da stupi na snagu ...
[...]
Ugovor se uopšteno definiše kao saglasnost volja dveju strana na neko davanje, činjenje, nečinjenje ili trpljenje. Ugovori kao takvi su ...
[...]
Kontekst digitalizacije autorskih prava Digitalizacija je uopšteno termin koji se u današnjoj komunikaciji sve češće upotrebljava i može se definisati ...
[...]
Žig vs brend Zakon o žigovima Republike Srbije ("Sl. glasnik RS", br. 104/2009 i 10/2013) u članu 1(2) određuje žig ...
[...]
This content is password protected. To view it please enter your password below: Password: ...
[...]


*Napomena: Tekstovi u okviru projekta, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda, ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.

Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Aleksandra Burić.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.