Pravni blog

DEOBA STVARI U SUSVOJINI

Susvojina postoji kada dva ili više lica imaju pravo svojine na jednoj stvari, svaki prema svom udelu. Suvlasništvo može nastati: ugovorom o poklonu, ugovorom o kupoprodaji, ugovorom o razmeni, ugovorom o deobi zajedničke imovine, testamentom i sudskom odlukom. Suvlasnički udeo predstavlja alikvotni deo celine, a može biti izražen u razlomku (1/3), procentualno ili u decimalama. Suvlasnik ima pravo da  samostalno raspolaže svojim  suvlasničkim  delom, ali samo kada je riječ o alikvotnom  delu  prava svojine. Suvlasnik ne može otuđiti realni deo stvari niti može samostalno preduzimati materijalne akte u odnosu na  stvar bez saglasnosti ostalih  suvlasnika. Suvlasnik može vršiti svoja ovlaštenja u odnosu na  stvar samo uz saglasnost ostalih  suvlasnika , što ne znači da je u svim slučajevima potrebna jednoglasnost.To zavisi od važnosti posla koji se poduzima, nekad se traži saglasnost svih  suvlasnika , a nekad je dovoljna  saglasnost većine.

Susvojina je imovinska zajednica u kojoj svaki suvlasnik ima pravo da traži deobu. Pravo na deobu se stiče u trenutku sticanja  suvlasničkog svojstva i postoji  svo  vreme trajanja svojine . Deoba se može tražiti u svako doba i pravo na deobu  ne može  zastariti, ali se deoba ne može zahtevati u nevreme .Okolnosti koje sprečavaju zahtev za  deobu mogu biti samo privremenog karaktera. Suvlasnici sporazumno određuju način deobe stvari, a u slučaju da se ne može postići sporazum odlučuje sud. [1]
Sud će u vanparničnom postupku razvrgnuti suvlasničku zajednicu na način da će deljive stvari podeliti fizički, nekretnine geometrijski, a ako to nije moguće, bez da se znatno umanji vrednost, sud će  odrediti civilnu deobu, prema pravilima izvršnog postupka, a na način da se nekretnina proda na javnoj prodaji ili na drugi pogodan način, a dobijeni iznos podeli suvlasnicima srazmerno njihovom suvlasničkim delovima.

Postupak deobe stvari i imovine u suvlasništvu se pokreće predlogom kod nadležnog suda u vanparničnom postupku. Predlog podnosi ovlašćeno lice, titular prava na deobu (suvlasnik imovine). Predlog mora da sadrži podatke o predmetu deobe, veličini  dela i podatke  o drugim stvarnim pravima svakog suvlasnika. Ako se radi o deobi  nepokretnosti, moraju se navesti zemljišnoknjižni  i katastarski podaci i priložiti odgovarajući pismeni dokazi o pravu svojine, pravu služnosti i drugim stvarnim pravima, kao i posedu nepokretnosti (zemljišno knjižni izvodi, posedovni listovi, fotosnimci, skice i dr.) u prijedlogu se navode i drugi podaci), kao što su označenje suda kojem se podnosi predlog, adrese stranaka, njihovih punomoćnika, zastupnika, ime i prezime, potpis podnosioca predloga i drugi podaci.
Prijedlog sa navedenim prilozima se podnosi sudu na čijem se području stvar ili imovina  nalazi, a ako se stvar ili imovina u suvlasništvu nalazi na teritoriji više sudova, nadležan je svaki od tih sudova.

Na ovom ročištu sud saslušava predlagača i protivpredlagača,  kao i druga lica koja polažu određena prava na stvari ili imovini, vrši uvid u zemljišnoknjižne  izvatke, posedovne listove,  ugovore, kopije planova, skice i drugu dokumentaciju predloženu u spisu radi utvrđivanja nekretnina koje su predmet deobe, da li su svi suvlasnici živi, odnosno da li je iza suvlasnika upisanih u zemljišne knjige, a koji su naknadno umrli sproveden ostavinski postupak, odnosno ko su njegovi naslednici, te da  li su svi suvlasnici upisani u zemljišnim knjigama, tj. da li su svi suvlasnici navedeni kao stranke u postupku.
Takođe, sud utvrđuje da li su neke od nekretnina prometovane, a prometovanje nije provedeno u zemljišnim knjigama, pa se nekretnine i dalje formalno vode na upisanom suvlasniku. Takođe, suđ utvrđuje: da li su stranke (suvlasnici) izvršili takozvanu internu deobu, odnosno, ko uživa i u kom obimu nepokretnosti koje su predmet diobe.

Ukoliko protivpredlagači  ne osporavaju pravo na diobu predlagaču, sud od stranaka uzima izjavu o načinu deobe nepokretnosti,  odnosno utvrđuje da li postoji mogućnost  postizanja sporazuma o uslovima i načinu deobe. Ako sud postupajući  po predlogu utvrdi da je među suvlasnicima sporno pravo na stvarima koje su predmet deobe, ili sporno pravo na imovinu, sporna veličina dela u stvarima, odnosno imovini u suvlasništvu, ili je sporno  koje stvari, odnosno prava ulaze u imovinu u suvlasništvu, prekinuće postupak deobe i uputiti predlagača da u određenom roku pokrene parnicu.  Ako predlagač u određenom roku ne pokrene parnicu smatraće se da je predlog povučen.

Na pripremnom ročištu se u određenim slučajevima može odlučiti o načinu i uslovima deobe stvari i imovine. Recimo, kod deobe nepokretnosti stranke se mogu sporazumjeti da se ne vrši cepanje parcela, nego da na osnovu svog suvlasničkog dela u postupku deobe dobiju parcele u celosti. Takođe suvlasnici mogu izvršiti deobu tako što će jedan suvlasnik isplatiti ostalim suvlasnicima njihove suvlasničke delove, odnosno, da jednom suvlasniku, najčešće predlagaču, isplate njegov suvlasnički dio, a oni (ostali suvlasnici) i dalje ostanu u suvlasničkoj zajednici sa proporcionalno uvećanim suvlasničkim delovima. Nakon pripremnog ročišta, sud zakazuje ročište na licu mesta, (uviđaj) uz učešće veštaka geodetske struke, a po potrebi i veštaka drugih struka.

U praksi sud uzima izjave stranaka, odnosno unosi u zapisnik izjave stranaka o uslovima i načinima deobe, ali ne zaključuje sudsko poravnanje, nego donosi posebno rešenje o deobi nepokretnosti  (razvrgnuće suvlasničke zajednice nepokretnosti) čime, navodno, prelazi svoje kompetencije jer procjenjuje šta je to u interesu stranaka. Rešenjem o deobi sadrži: predmet, uslove i način deobe, podatke o fizičkim delovima stvari i pravima koja su pripali svakom od zajedničara, kao i njihova prava i obaveze utvrđene deobom. [2]
Rešenjem sud mora odlučiti i o troškovima vanparničnog postupka.  Propisano da u vanparničnim stvarima koje se odnose na imovinska prava učesnika, učesnici snose troškove na jednake delove, ali ako postoji znatna razlika u pogledu njihovog udela u imovinskom pravu o tome odlučuje sud, koji će prema srazmeru toga udela odrediti koliki će dio troškova snositi svaki učesnik.

Izvori:

[1] Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa („Sl.list SFRJ, br. 6/80 i 36/90, „Sl.list SRJ, br. 29/96 i „Sl. Glasnik RS“, br.115/2005-dr. zakon), čl.16, stav 4.
[2] Zakon o vanparničnom postupku (“Sl.glasnik SRS”, br. 25/82 i 48/88 I “Sl. glasnik RS”, br. 46/95-dr. zakon, 18/2005-dr. zakon, 85/2012, 45/2013-dr. zakon, 55/2014, 6/2015 i 106/2015-dr. zakon) , čl. 154. stav 1.


Autor teksta:

Tijana Puzić

Tijana Puzić

Mentor / Law blogger

BIO

Tijana Puzić je rođena 1990.  godine u Prijedoru gdje je završila srednju školu za turističkog tehničara. Nakon srednje škole upisuje Pravni fakultet na Univerzitetu u Banjoj Luci gdje ga uspješno završava. Učestvovala je na više seminara i treninga koja su se bavili prije svega rodnom ravnopravnošću i ženskim pravima u Leskovcu, Nišu, Sarajevu i na Jahorini. Učestvovala je i u pripremi kampanje 16 dana aktivizma koja ima za cilj podizanje svijesti javnosti o borbi protiv rodno zasnovanog nasilja. Posao iz snova za nju predstavlja spoj prava i ekonomije i njen cilj je da se u budućnosti više obrazuje u toj oblasti. Pisanjem se bavi otkad zna za sebe i u slobodno vrijeme piše poeziju i prozu. Takođe se bavi humanitarnim i volonterskim radom i bila je član udruženja Nova generacija koja se bavi brigom o djeci iz socijalno ugroženih porodica. Aktivno govori engleski jezik, a služi se i njemačkim i španskim. Hobiji su joj još i putovanja, šivanje i krojenje i bavljenje sportom.  Njen moto je da u životu trebamo da cijenimo sitnice jer one čine život.


Tijana Puzić was born in Prijedor, Bosnia and Herzegovina in 1990. She graduated from the Faculty of Law at University of Banja Luka. She was participated in seminars about gender equality in Niš, Leskovac, Serbia and in Jahorina, Bosnia and Herzegovina. Also she participated in campaign 16 days of activism against gender violence. She is a volunteer in non-governmental organization  Nova generacija who is primarily concerned with protection and promotion of childrens rights. She speaks English language and she has a basic  knowledge of German and Spanish language. Currently she works in Republic administration for geodetic and property affairs in Banja Luka, Bosnia and Herzegovina. Her hobby is writting. Also she likes to travel.

BLOG

Zakonodavac je predvidio nekoliko oblika ovog djela. Prvi oblik inkriminiše davanje lažnog iskaza od strane svjedoka, vještaka, prevodioca ili tumača, ...
[...]
Susvojina postoji kada dva ili više lica imaju pravo svojine na jednoj stvari, svaki prema svom udelu. Suvlasništvo može nastati: ...
[...]
Usvojenje je ustanova socijalne zaštite i porodičnog prava. Sa stanovišta socijalne zaštite, usvojenje ostvaruje značajnu funkciju zbrinjavanja djece bez roditeljskog ...
[...]
Termin “pranje novca” u pojmovnom smislu, nastao je u SAD. Pranje novca predstavlja poseban oblik privrednog kriminaliteta koji u poslednje ...
[...]
Strah  je posebno stanje svijesti i kao najstarija emocija prevashodno je medicinska kategorija. Ne postoji osoba koja ga nije doživjela ...
[...]
Radni odnos može da se zasnuje sa licem koje ima najmanje 15 godina života, i ispunjava druge uslove za rad ...
[...]
This content is password protected. To view it please enter your password below: Password: ...
[...]


*Napomena: Tekstovi u okviru Projekta Prav(n)e stvari na prav(n)om mestu, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena određene struke. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda, ne odgovara za tumačenje prikupljenjih činjenica, informacija, stavova i teorija u autorskom radu, svaki autor odgovara za tačnost informacija u svom radu.

Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar kao i autora: Tijana Puzić.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.